Spot กับ Forward ต่างกันอย่างไร

อัตรา Spot ใช้กับการแลกเงินตามวันส่งมอบระยะใกล้ที่กำหนดสำหรับธุรกรรมนั้น ส่วนอัตรา Forward คืออัตราที่ตกลงกันวันนี้เพื่อแลกเงินในวันส่งมอบภายหน้า อัตรา Forward จึงเป็นเงื่อนไขของสัญญา ไม่ใช่คำทำนายว่า Spot ในอนาคตจะอยู่ที่เท่าไร

เวลาเปรียบเทียบราคา ให้ดูทั้งคู่เงิน หน่วยของอัตรา วันที่ตกลงซื้อขาย และวันส่งมอบ อัตรา Forward ที่สูงกว่า Spot วันนี้ไม่ได้รับประกันว่าค่าเงินจะเคลื่อนไปในทิศทางใด

ดูวันที่ตกลง วันส่งมอบ และหน่วยของอัตรา

วันที่ตกลงซื้อขายคือวันที่คู่สัญญาตกลงทำธุรกรรม ส่วนวันส่งมอบ หรือวันชำระราคา คือวันที่ต้องแลกเงินกันตามข้อตกลง อัตราแลกเปลี่ยนบอกว่าเงินหนึ่งหน่วยของสกุลหนึ่งแลกได้เป็นอีกสกุลเท่าไร

ตัวอย่างเช่น EUR/USD ที่ 1.20 หมายถึง 1.20 USD ต่อ 1 EUR เมื่อนำจำนวนยูโรมาคูณอัตรานี้ ผลลัพธ์จะเป็นดอลลาร์ หากต้องการทบทวนหน่วยและการกลับอัตรา อ่านเรื่อง สกุลเงินฐานและสกุลเงินอ้างอิง แล้วตรวจต่อว่าอัตราที่เห็นใช้กับวันส่งมอบใด

คำอธิบายสัญญา Forward ของธนาคารแห่งประเทศไทย ใช้แนวคิดการตกลงอัตราแลกเปลี่ยนและวันส่งมอบในอนาคตไว้ล่วงหน้า เช่นเดียวกับคำอธิบายกลไกใน คู่มือตลาดเงินตราต่างประเทศของธนาคารกลางฮังการี MNB ปี 2017 สิ่งที่รู้ในวันทำสัญญาคือเงื่อนไขที่ตกลงกัน ไม่ใช่ราคา Spot ที่จะเกิดขึ้นจริงในภายหลัง

Spot ไม่ได้แปลว่าได้รับเงินทันทีเสมอไป

ธุรกรรม Spot ใช้วันส่งมอบระยะใกล้ตามธรรมเนียมที่ใช้กับธุรกรรมนั้น วันที่ตกลงกับวันที่ส่งมอบจึงเป็นคนละเรื่อง คู่มือ MNB แยกสองวันนี้ออกจากกัน และอธิบายว่าธรรมเนียมการส่งมอบมีข้อยกเว้น

คู่เงิน ปฏิทินวันทำการที่เกี่ยวข้อง และเงื่อนไขที่ตกลงกันล้วนมีผล คำว่า Spot จึงไม่ได้รับประกันว่าเงินทั้งสองสกุลจะเข้าทันทีที่เห็นราคา และไม่ควรใช้กำหนดเวลาเดียวกับทุกคู่เงิน สำหรับการโอนเงินจริง ยังต้องดูเงื่อนไขการส่งเงินและบริการด้วย อัตราที่แสดงเพียงอย่างเดียวบอกเงื่อนไขเหล่านั้นไม่ได้

ตัวอย่าง Forward ที่ตกลงวันนี้และส่งมอบภายหลัง

สมมติว่าผู้ซื้อตกลงวันนี้ว่าจะรับ 1,000 EUR และจ่ายเป็นดอลลาร์ในวันทำการหนึ่งที่ระบุไว้ในอนาคต ซึ่งอยู่หลังวันส่งมอบ Spot ที่ใช้กับธุรกรรมนี้ อัตรา Forward ที่ตกลงคือ 1.22 USD ต่อ EUR ส่วนอัตรา Spot อ้างอิงวันนี้คือ 1.20 USD ต่อ EUR

จำนวนเงินและอัตราทั้งหมดเป็นตัวเลขสมมติ ตัวอย่างนี้เป็นสัญญา Forward แบบส่งมอบเงินจริงที่มีผลผูกพัน โดยสมมติว่าคู่สัญญาทั้งสองฝ่ายปฏิบัติตามข้อตกลงครบถ้วน การคำนวณไม่รวมส่วนต่างราคาซื้อขาย ค่าธรรมเนียม ภาษี ต้นทุนเงินทุน หลักประกัน และการผิดนัด การตัดรายการเหล่านี้ออกทำให้เห็นกลไกง่ายขึ้น ไม่ได้หมายความว่าสัญญาจริงไม่มีต้นทุนหรือเงื่อนไขดังกล่าว

ช่วงเวลา	อัตราหรือเงื่อนไข	สิ่งที่บอกได้	สิ่งที่ยังบอกไม่ได้
วันนี้ อัตรา Spot อ้างอิง	1.20 USD ต่อ EUR	อัตราอ้างอิงสำหรับวันส่งมอบ Spot ที่ใช้กับธุรกรรม	Spot ในอนาคต หรือราคาที่ลูกค้าซื้อขายได้จริง
วันนี้ ตกลงสัญญา Forward	1.22 USD ต่อ EUR; 1,000 EUR; วันส่งมอบในอนาคตที่ระบุไว้	อัตรา จำนวนเงิน และวันที่ต้องปฏิบัติตามสัญญาสมมติ	ค่าธรรมเนียมหรือหลักประกันเป็นศูนย์หรือไม่
วันส่งมอบ Spot ที่เกี่ยวข้อง	ขึ้นอยู่กับคู่เงิน ปฏิทิน และเงื่อนไข	วันส่งมอบ Spot แยกจากวันที่ตกลงซื้อขาย	ไม่ได้ทำให้ Forward ครบกำหนดในวันก่อนหน้านี้
วันส่งมอบในอนาคตตามสัญญา	1,000 EUR × 1.22 USD/EUR = 1,220 USD	ผู้ซื้อรับ 1,000 EUR และจ่าย 1,220 USD หากคู่สัญญาปฏิบัติตามข้อตกลง	อัตรา Spot ที่ตลาดจะเสนอในเวลานั้น

ในสมการ 1,000 EUR × 1.22 USD/EUR = 1,220 USD หน่วย EUR ตัดกัน เหลือยอดที่ต้องจ่ายเป็น USD สัญญากำหนดยอดดอลลาร์นี้ไว้สำหรับการส่งมอบตามสมมติฐาน ไม่ได้ให้ผู้ซื้อเลือกเปลี่ยนไปใช้อัตราอื่นได้ตามใจหากภายหลังเห็นว่าคุ้มกว่า

ตารางไม่ได้ระบุว่าสัญญาจริงต้องจ่ายเงินล่วงหน้า วางหลักประกัน หรือชำระรายการอื่นก่อนครบกำหนดหรือไม่ ตารางนี้แสดงเฉพาะการแลกเงินตามสัญญาสมมติ ไม่ใช่รายการเงินเข้าออกทั้งหมดของบัญชี

ถ้า Spot ในอนาคตเป็น 1.15 หรือ 1.30 ผลต่างคืออะไร

ลองพิจารณา Spot ในอนาคตสองกรณีแยกกัน คือ 1.15 และ 1.30 USD ต่อ EUR ไม่ใช่ราคาที่เกิดขึ้นต่อเนื่องกัน และไม่ใช่การคาดการณ์ สำหรับการเทียบตัวเลขนี้เท่านั้น ให้สมมติว่าแต่ละราคาใช้ซื้อ 1,000 EUR เพื่อส่งมอบในวันเดียวกับที่นำมาเปรียบเทียบได้ตามธรรมเนียมการชำระราคาที่เกี่ยวข้อง ไม่ได้สมมติว่าธุรกรรม Spot ที่ตกลงในวันนั้นจะส่งมอบทันที

กรณีสมมติ	Spot ในอนาคตที่ใช้เทียบ USD ต่อ EUR	ต้นทุนซื้อ 1,000 EUR ที่ราคานั้น	ยอดจ่ายตาม Forward	ต้นทุน Forward ลบต้นทุน Spot ที่ใช้เทียบ
Spot ต่ำกว่า	1.15	1,000 × 1.15 = 1,150 USD	1,220 USD	+70 USD: Forward มีต้นทุนสูงกว่า
Spot สูงกว่า	1.30	1,000 × 1.30 = 1,300 USD	1,220 USD	−80 USD: Forward มีต้นทุนต่ำกว่า

กรณี Spot ต่ำกว่า ผลต่างคือ 1,220 − 1,150 = +70 USD ส่วนกรณี Spot สูงกว่า ผลต่างคือ 1,220 − 1,300 = −80 USD ทั้งสองกรณีใช้ลำดับการลบเดียวกัน คือยอดจ่ายตาม Forward ลบต้นทุน Spot ที่นำมาเทียบ และผู้ซื้อได้รับจำนวนยูโรเท่ากัน

ผลต่างนี้ไม่ใช่กำไรของพอร์ต ผลตอบแทนต่อเงินทุน มูลค่าปัจจุบัน หรือยอดประหยัดที่รับประกันได้ เพราะยังไม่ได้รวมสินทรัพย์ ภาระผูกพัน และต้นทุนอื่นของผู้ซื้อ อีกทั้งไม่ได้กำหนดความน่าจะเป็นให้กรณีใด

การซื้อยูโรด้วย Spot วันนี้แล้วถือไว้จนถึงวันในอนาคตเป็นกระแสเงินสดอีกแบบหนึ่ง ซึ่งมีต้นทุนเงินทุน การถือเงิน และรายการอื่นที่ไม่ได้คำนวณไว้ จึงนำอัตราอ้างอิง 1.20 วันนี้มาแทน Spot ในอนาคตตรง ๆ หรือถือว่าเป็นทางเลือกที่ไม่มีต้นทุนไม่ได้

ทำไม Forward จึงต่างจาก Spot และ Forward points คืออะไร

ระยะเวลาและอัตราดอกเบี้ยของทั้งสองสกุลเงินเกี่ยวข้องกับการกำหนดราคา Spot และ Forward คู่มือ MNB ปี 2017 อธิบายความสัมพันธ์นี้ไว้ แต่ต้องอ่านพร้อมทิศทางการเสนอราคาและอายุสัญญา ไม่ใช่นำผลต่างอัตราดอกเบี้ยดิบมาบวกกับตัวเลข Spot โดยตรง

บทอธิบาย covered interest parity และ currency basis ของ BIS เมื่อ 18 กันยายน 2016 แสดงข้อจำกัดของความสัมพันธ์ราคาแบบตำรา สภาพคล่อง ความเสี่ยงด้านเครดิต ความต้องการป้องกันความเสี่ยง และต้นทุนการใช้ทรัพยากรในงบดุลอาจมีผลต่อความสัมพันธ์ดังกล่าว จึงไม่ได้รับประกันว่าทุกคนจะทำกำไรจากส่วนต่างราคาได้โดยไม่มีต้นทุน

สำหรับศัพท์ที่พบในไทย คำอธิบาย Forward points ของธนาคารแห่งประเทศไทย กล่าวถึงปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับราคาที่ธนาคารเสนอลูกค้า เช่น อายุสัญญา เครดิต และเงื่อนไขของลูกค้ากับธนาคาร จึงไม่ควรอ่านราคาอ้างอิงเป็นราคาที่ทุกคนจะได้รับเหมือนกัน

ในตัวอย่างนี้ ผลต่างดิบคือ 1.22 − 1.20 = 0.02 USD ต่อ EUR การเสนอราคาเป็น Forward points แสดงส่วนต่างระหว่าง Forward กับ Spot แต่ต้องตรวจมาตราส่วนของราคาที่แสดงก่อนนำมาคำนวณ เราไม่ได้แปลง 0.02 นี้เป็นจำนวน pip ที่ใช้ได้กับทุกคู่เงิน ค่าธรรมเนียม หรือผลตอบแทนต่อปี

ผลต่างเป็นบวกในตัวอย่างนี้หมายถึงอัตรา Forward ใช้ดอลลาร์ต่อยูโรมากกว่า Spot อ้างอิงวันนี้เท่านั้น ไม่ได้พิสูจน์ว่าในอนาคตหนึ่งยูโรจะแลกดอลลาร์ในตลาด Spot ได้มากขึ้น อัตราที่ตกลงตามสัญญากับ Spot ที่เกิดขึ้นภายหลังเป็นคนละค่า

ล็อกอัตราแล้ว ยังต้องดูเงื่อนไขอะไร

Forward ในตัวอย่างมีผลผูกพัน ไม่ใช่สิทธิให้เลือกภายหลังว่าจะแลกที่อัตราที่ตกลงไว้หรือไม่ การแก้ไข ยกเลิก หรือปิดสัญญาจริงขึ้นอยู่กับข้อตกลงและอาจมีต้นทุน การกำหนดอัตราไว้จึงไม่ได้ทำให้ทุกส่วนของธุรกรรมปราศจากความเสี่ยง

ก่อนอ่านราคาให้ครบ ควรตรวจรูปแบบการชำระราคา สกุลเงิน จำนวนเงิน วันส่งมอบ ค่าธรรมเนียม หลักประกัน และผลเมื่อฝ่ายใดไม่ปฏิบัติตามสัญญา ตัวอย่างนี้สมมติว่ามีการส่งมอบเงินทั้งสองสกุล ไม่ได้บอกว่าสัญญาแบบอื่นชำระอย่างไร หรือผู้อ่านมีสิทธิทำสัญญาหรือไม่

ตัวเลขนี้ไม่ใช่การคำนวณมาร์จินของฟิวเจอร์ส บทความเรื่อง มาร์จินและเลเวอเรจของฟิวเจอร์ส (ภาษาอังกฤษ) แยกมาร์จินที่ต้องใช้ เงินที่วาง และส่วนของเจ้าของบัญชีออกจากกัน อัตรา Forward เพียงค่าเดียวบอกยอดเหล่านี้หรือขาดทุนสูงสุดไม่ได้ ส่วนเรื่อง การลงทุน การเทรด และการเก็งกำไร ช่วยแยกวัตถุประสงค์ของธุรกรรมออกจากสิทธิและภาระผูกพันของผลิตภัณฑ์

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ Spot และ Forward

Forward สูงกว่า Spot แปลว่าค่าเงินจะขึ้นหรือไม่

ไม่ใช่ ในตัวอย่างที่เสนอราคาเป็น USD ต่อ EUR อัตรา 1.22 สูงกว่าอัตราอ้างอิง 1.20 วันนี้ จึงใช้ดอลลาร์แลกหนึ่งยูโรมากกว่า แต่ไม่ได้รับประกันว่า Spot ในอนาคตจะขึ้นถึง 1.22 หรือเคลื่อนไปในทิศทางใด

Spot หมายถึงได้รับเงินทันทีหรือไม่

ไม่เสมอไป การตกลงซื้อขายกับการส่งมอบเป็นคนละเหตุการณ์ คู่เงิน ปฏิทินวันทำการ และข้อตกลงการชำระราคาเป็นตัวกำหนดวันครบกำหนดส่งมอบ คำว่า Spot อย่างเดียวไม่ใช่การรับประกันว่าจะได้รับเงินทันทีหรือใช้กำหนดเวลาเดียวกันทุกคู่เงิน

Forward points ในตัวอย่างนี้คิดอย่างไร

ผลต่างดิบระหว่าง Forward กับ Spot คือ 1.22 − 1.20 = 0.02 USD ต่อ EUR แต่ราคา points ที่แสดงอาจใช้มาตราส่วนเฉพาะ จึงต้องตรวจมาตราส่วนก่อนนำไปบวกกับ Spot ผลต่าง 0.02 นี้ไม่ใช่ค่าธรรมเนียม ผลตอบแทนต่อปี หรือคำทำนายราคาในอนาคต

ถ้า Spot ในอนาคตถูกกว่า จะไม่ทำตาม Forward ได้หรือไม่

ในตัวอย่างนี้ทำไม่ได้ เพราะเป็นสัญญาที่มีผลผูกพัน การแลกเงินที่ตกลงไว้เป็นภาระผูกพัน ไม่ใช่สิทธิให้เลือกราคาที่ดีกว่าภายหลัง ส่วนสิทธิในการยกเลิกหรือแก้ไข ยอดชำระเมื่อปิดสัญญา และต้นทุนของสัญญาจริงต้องอ่านจากข้อตกลงนั้น

ล็อกอัตราแล้ว ต้นทุนและความเสี่ยงทั้งหมดหายไปหรือไม่

ไม่หายไป การล็อกอัตรากำหนดอัตราแลกเปลี่ยนตามสัญญาโดยสมมติว่าคู่สัญญาปฏิบัติตามข้อตกลง ยังต้องพิจารณาการปฏิบัติตามสัญญาของอีกฝ่าย การส่งมอบ ค่าธรรมเนียม หลักประกัน และเงื่อนไขการปิดสัญญา ตัวเลขอย่างง่ายนี้บอกต้นทุนรวม สิทธิใช้บริการ หรือขีดจำกัดขาดทุนของผู้อ่านไม่ได้

สำรวจหน้าอื่นของ HypaForecast

HypaForecast เผยแพร่บทความให้ความรู้และให้บริการตลาดคาดการณ์ บทความนี้ไม่ได้ระบุว่า HypaForecast ให้บริการแลกเงิน Spot, Forward, ฟิวเจอร์ส มาร์จิน หรือสินเชื่อ และไม่ได้ยืนยันสิทธิใช้บริการของผู้อ่าน

ลิงก์ต่อไปนี้เป็นการนำทางไปยังหน้าตลาดของผู้เผยแพร่ แยกจากสัญญาแลกเงินสมมติในบทความ: ดูตลาด, ดู BTC รอบ 5 นาที และ ดู BTC รอบ 15 นาที

แหล่งข้อมูลและขอบเขตของตัวอย่าง

คำอธิบายกลไกอ้างอิงคู่มือ MNB ฉบับที่ 16 เดือนสิงหาคม 2017 ส่วน 2.1, 3.1 และ 3.2 รวมถึงข้อความเรื่องราคา Forward ที่เกี่ยวข้อง และบทอธิบายของ BIS วันที่ 18 กันยายน 2016 แหล่งข้อมูลเหล่านี้เป็นความรู้เชิงกลไกในช่วงเวลาที่เผยแพร่ ไม่ใช่เงื่อนไขสัญญาปัจจุบันหรือการคาดการณ์ค่าเงิน ส่วนข้อมูลจากธนาคารแห่งประเทศไทยใช้ประกอบศัพท์และปัจจัยด้านราคาเท่านั้น ไม่ใช้ยืนยันสิทธิทำธุรกรรมหรือค่าบริการปัจจุบัน

อัตรา จำนวนเงิน และเงื่อนไขวันส่งมอบในตัวอย่างกำหนดขึ้นเพื่ออธิบายการคำนวณ ไม่ใช่ธุรกรรมจริงหรือแบบจำลองราคา Forward จากอัตราดอกเบี้ย

• MNB Handbooks No.16: Introduction to trading in foreign exchange markets, สิงหาคม 2017 (ภาษาอังกฤษ)
• BIS: CIP, FX swaps, cross-currency swaps and the factors that move the basis, 18 กันยายน 2016 (ภาษาอังกฤษ)
• ธนาคารแห่งประเทศไทย: Forward
• ธนาคารแห่งประเทศไทย: Forward points สำหรับผู้ประกอบการรายย่อย

บทความที่เกี่ยวข้อง

• สกุลเงินฐานและสกุลเงินอ้างอิงคืออะไร? วิธีอ่านคู่สกุลเงิน
• แยกเป้าหมายการลงทุน การซื้อขาย และสิทธิที่ได้รับ